Χρώμα

Το χρώμα αποτελεί ένα απο σπουδαιότερα τα χαρακτηριστικά των πολίτυμων και ημιπολύτιμων ορυκτών λίθων. Είναι από τα πρώτα χαρακτηριστικά εμφανή με την πρώτη ματιά. Παλαιότερα το χρώμα του λίθου ήταν το μοναδικό κριτήριο για την αναγνώριση και χαρακτιρισμό των πολύτιμων πετρών, σήμερα το χρώμα είναι μόνο ένα χαρακτηριστικό αποφασιστικής σημασίας. Υπάρχουν λίθοι οι οποίοι είναι άμεσα αναγνωρίσιμοι από το χρώμα τους και άλλοι που έχουν πολλούς χρωματισμούς, πράγμα που καθιστά δύσκολη την ταυτοποίησή τους (τουρμαλίνης). Υπάρχουν τρείς χρωματικοί τύποι, άχρωμοι, έγχρωμοι από ιδιοχρωματισμό και έγχρωμοι από αλλοχρωματισμό.

Διαφάνεια

Η ιδιότητα αυτή είναι η ικανότητα του λίθου να διέρχεται το φως μέσα από αυτόν. Η ιδιότητα αυτή επηρεάζεται από τυχόν εγκλείσματα, περιεκτικότητα ιχνοστοιχείων άλλων ορυκτών αλλά κυρίως από το μέγεθος του κρυσταλλικού κόκκου. Οι κρύσταλλοι βάσει αυτής της ιδιότητας διαχωρίζονται σε διαφανείς, ημιδιαφανείς και αδιαφανείς.

Σχισμός

Η τάση του λίθου να σχίζεται σε επίπεδες έδρες ονομάζεται σχισμός. Ο σχιμός οφείλεται αποκλειστικά από την κρυσταλλική δομή του ορυκτού λίθου και σπάνια σε μεγάλα εγκλείσματα που πιθανόνατα να έχει. Διακρίνεται στα εξής είδη: Τέλειος σχισμός (τοπάζι) καλό σχισμό (αλεξανδρίτης), ασαφή (σμαράγδι) ή ατελή (τουρμαλίνης). Ο σχισμός είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό για την επιλογή της κατάλληλης διεύθυνσης κοπής του λίθου.

Θραυσμός

Η τάση του ορυκτού να θρυμματίζεται σε άλλες διευθύνσεις εκτός από αυτές τις ομαλές ονομάζεται θραυσμός.

Σκληρότητα

Η σκληρότητα είναι παρεξηγημένη ιδιότητα, πολύς κόσμος πιστεύει ότι η σκληρότητα αντιπροσωπεύει την ανθεκτικότητα του λίθου σε κάθε είδους μεταχείρηση. Στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει την ανθεκτικότητα του ορυκτού λίθου στις χαράξεις. Για παράδειγμα το διαμάντι που αποτελεί τον σκληρότερο λίθο χαράσσεται με μεγάλη δυσκολία από άλλο υλικό, αντίθετα το διαμάντι εάν χτυπηθεί απότομα μπορεί να προκληθεί θραυσμός. Για την σκληρότητα υπάρχουν πολλές κλίμακες αλλά η πιο γνωστή είναι η κλίμακα Mohs.

Γραμμή κόνεως

Χρησιμοποιώντας το κρύσταλλο το σύρουμε πάνω σε μία ανάγλυφη επιφάνεια (όχι λεία) πορσελάνης τότε θα δημιουργηθεί ένα ίχνος υπό μορφή γραμμής κόνεως του κρυστάλλου. Το χρώμα μπορεί να είναι ίδιο με το χρώμα του (ιδιοχρωματικοί κρύσταλλοι) ή εντελώς διαφορετική από το χρώμα του (όπως αυτή του σιδηροπυρίτη). Προσοχή η μέθοδος αυτή καταστρέφει τις γωνίες και τις έδρες των ορυκτών πετρών για αυτό καλό είναι να αποφεύγεται ο προσδιορίσμος της γραμμής κόνεως πολύτιμων κοσμημάτων.

Ειδικό βάρος

Ο λόγος της μάζας προς τον όγκο που καταλαμβάνει ονομάζεται ειδικό βάρος. Το ειδικό βάρος αποτελεί μια από τις βασικότερες μεθόδους προσδιορισμού ενός ορυκτού λίθου αφού διαφέρει ελάχιστα σε δείγματα ενός συγκεκριμένου λίθου. Αφού πρώτα προσδιοριστεί ο όγκος του ορυκτού λίθου χρησιμοποιώντας όργανα μέτρησης της διαμέτρου, του ύψους της κορώνας και του στέματος και αφού προσδιοριστεί η κοπή της πέτρας. Στην συνέχεια μετράμε το βάρος της και απο τον λόγο που προκύπτει μπορούμε να είμαστε αρκετά σίγουροι για τον προσδιορισμό της. Μια ακόμη άλλη μέθοδος είναι να χρησιμοποιήσουμε υγρά διαφορετικών ειδικών βαρών και να επιχειρήσουμε την εμβύθιση του λίθου μεταξύ δύο αυτών στην μια περίπτωση ο λίθος θα επιπλέει και σε άλλο διάλλυμα θα εμβυθίζεται σταδικά αν το αφήσουμε ελεύθερο.

Δείκτης διαθλάσεως

Μία από τις σημαντικότερες μεθόδους για τον προσδιορισμό των πετρών. Όταν μια ακτίνα φωτός εισέρχεται από ένα αραιό περιβάλλον (αέρας) σε ένα πυκνότερο περιβάλλον (κρύσταλλος) υπό συγκεκριμένη γωνία (-γωνία προσπτώσεως) τότε αυτή διαθλάται (κάμπτεται). Εάν η ακτίνα πέφτει κάθετα στην επιφάνεια τότε δεν υπάρχει διάθλαση.

Διπλοθλαστικότητα

Ανάλογα το πολύτιμο λίθο και την οπτικές ιδιότητες και διαφορετικές διευθύνσεις που διέρχεται η ακτίνα του φωτός, μπορεί κάποιοι λίθοι να ανακλούν το φως με διαφορετικό τρόπο. Μερικές φορές η ακτίνα διαθλάται σε δύο δύο διαφορετικές πολωμένες ακτίνες. Το φαινόμενο αυτό που παρατηρείται συνήθως στο ζιρκόνιο και τον ασβεστίτη ονομάζεται διπλοθλαστικότης.

Διασπορά

Τα διαφορετικά μήκη κύμματος του φωτός διαθλώνται στις επιφάνειες του του λίθου προκαλώντας της διάσπαση του λευκού στα συστατικά του χρώματα. Αυτό το φαινόμενο λέγεται διασπορά και εμφανίζεται σε πολύτιμους λίθους όπως το το διαμάντι, το ρουμπίνι, το ζαφείρι και το ζιρκόνιο.

Πλεοχροϊσμός

Σε μερικούς λίθους συμβαίνει να παρατηρούνται διαφορετικά χρώματα στον οπτικό τους άξονα, ανάλογα με την διέυθυνση από την οποία απορροφούν το φως, το φαινόμενο αυτό ονομάζεται πλεοχροϊσμός. Όταν παρουσιάζουν δύο χρώματα τότε το φαινόμενο καλείται διχροϊσμός, με τρία χρώματα τριχροϊσμός, με τέσσερα χρώματα τετραχροϊσμός κ.οκ. Ανάλογα με το πόσο έντονο είναι αυτό το φαινόμενο ο πλεοχροϊσμός διακρίνεται σε ισχνό, ευδιάκριτο και ισχυρό.

Φωταύγεια

Φωταύγεια είναι η ικανότητα ενός λίθου να εκμπέμπει δευτερογενή ακτινοβολία όταν αυτή βρίσκεται υπό την επίδραση ακτινοβολίας. Όταν επιδράσει σε αυτήν υπεριώδης ακτινοβολία αυτός ακτινοβολεί και το φαινόμενο αυτό ονομάζεται Φθωρισμός. Ανάλογα με το μέρος εξόρυξης του λίθου αυτός μπορεί να παρουσιάζει τέτοια φαινόμενα ή όχι, με αυτόν τον τρόπο μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την προέλευση του λίθου.